06.10.1983 tarihli 2911 Sayılı Kanun 22. Maddesinde Yer Alan "ve şehirlerarası karayollarında gösteri yürüyüşü düzenlenemez." Hükmünün İptali Hakkında Değerlendirme

 Giriş

    Anayasa Mahkemesi 10.09.2020 tarih ve 2020/12 E. ve 2020/46 K. numaralı kararı ile 06.10.1983 tarihli 2911 Sayılı Kanun 22. Maddesinde Yer Alan "ve şehirlerarası karayollarında gösteri yürüyüşü düzenlenemez." hükmünün iptaline karar vermiştir. 

    Söz konusu karar kapsamında Anayasa Mahkemesi ilgili hükmün incelemesini Anayasa'nın 13.maddesi ve 34.maddesi kapsamında ele almıştır. Anayasa Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması başlıklı 13. maddesi, Düşünceyi Açıklama ve Yayma Hürriyeti başlıklı 26.maddesi ve Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenlenmesi başlıklı 34. maddesi kapsamında Manisa 1. İdare Mahkemesi'nin itirazı çerçevesinde somut norm denetimi yoluyla önüne gelen itiraz bakımından oy çokluğu ile söz konusu hükmün iptaline oy çokluğu ile karar vermiştir. 

Anayasa Hükümleri Çerçevesinde Verilen Kararın Değerlendirilmesi

    Anayasa Mahkemesi'nin vermiş olduğu karar bağlamında seyahat hürriyeti ve toplantı ve gösteri yürüyüşü yapma hürriyeti şeklindeki iki temel hakkında çatışmakta olduğu görülmektedir. Anayasa Mahkemesi ilgili kararda da bahsettiği üzere çakışan iki temel haktan yahut özgürlükten birinin diğerine tercih edilemeyeceği çakışan hak ve özgürlükler bağlamında makul bir dengenin kurulması gerektiği kararda ağırlıklı olarak bulunmaktadır.

    Anayasa Mahkemesi ilgili kararında kanun hükmü çerçevesinde çakışan iki temel hak ve özgürlük kapsamında birinin diğerine tercih edildiği kanaatinde bulunmaktadır. Zira, söz konusu yasa hükmü ile seyahat hürriyeti tam anlamıyla bir korumaya sahip iken toplantı ve gösteri yürüyüşü yapma hürriyeti kategorik olarak yasaklanmıştır. Mezkur hükmün toptancı bir anlayışla bir özgürlüğü diğerine tercih edilmesi Anayasa Mahkemesi'nce makul ve ölçülü kabul edilmemiştir. 

    Anayasa Mahkemesi vermiş olduğu kararda ayrıca, toplantı ve gösteri yürüyüşünün toplumsal bazı alışkanlıkları yahut hayatı sekteye uğratacağı hususuna da yer vermiştir. Ancak toplumsal hayatın bir takım kısıntılara gitmesinin ve toplumun buna katlanmasının demokratik toplumun gerekleri içerisinde yer alacağını da yinelemiştir.